Creatieve dans: waarom zelf bewegingen bedenken goed is voor je kind

Wat is creatieve dans voor kinderen?

Bij creatieve dans voor kinderen doe je niet alleen een pasje na. Je kind bedenkt zelf hoe het beweegt. Hoe beweeg je als een blaadje in de wind? Hoe loop je als de vloer heel heet is? Wat doet je lijf bij deze muziek?

Dat zelf bedenken heet improviseren: ter plekke bewegingen maken, zonder vaste volgorde. Er is geen goed of fout antwoord. Elk kind vindt een eigen manier, en daar zit de fantasie.

Muziek, een verhaal, een voorwerp of een gevoel kan allemaal een startpunt zijn. De docent geeft het kader, het kind vult het zelf in.

Maakt creatieve dans je kind creatiever?

Het eerlijke antwoord: dat weten we niet zeker. Een groot overzicht van de OECD vond enkele studies die theater- en dansles koppelen aan meer creativiteit. Maar het waren er te weinig, en ze waren te klein om er algemene conclusies uit te trekken.

Voor kunstonderwijs in het algemeen is geen oorzakelijk effect op creativiteit en probleemoplossen aangetoond. Een mogelijke reden: creativiteit wordt vaak gemeten met algemene tests. Het kan ook zijn dat kinderen vooral creatiever worden binnen de kunstvorm zelf, zonder dat het overslaat naar andere dingen.

Een belangrijk inzicht van de auteurs: het hangt af van hoe er les wordt gegeven. Elk vak kan creativiteit stimuleren of juist afremmen. Dat betekent ook dat de docent er veel invloed op heeft. Lessen waarin kinderen zelf iets inbrengen, zoals improvisatie, passen daar beter bij dan alleen nadoen.

Wat improviseren direct doet: experimenten op Britse scholen

In twee experimenten op Britse basisscholen deden kinderen eerst een improvisatieactiviteit: een geïmproviseerde dansles, of improvisatiespellen met taal en toneel. Daarna deden ze het beter op opdrachten voor divergent denken en creativiteit dan kinderen die een dansles zonder improvisatie of vergelijkbare spellen hadden gedaan. Divergent denken betekent: veel verschillende ideeën of oplossingen bedenken.

Het ging om kleine studies, en het effect is direct na de activiteit gemeten. Het zegt dus niet dat dansles je kind blijvend creatiever maakt. Wel ondersteunt het een lesprincipe: laat kinderen zelf bewegingen bedenken. Let op het detail: ook de vergelijkingsgroep had een dansles. Het verschil zat dus niet in wel of niet dansen, maar in het improviseren.

Kleuters krijgen meer bewegingsfantasie

In een gecontroleerde studie met 57 kleuters van 4 tot 6 jaar volgde een groep acht weken een programma met creatieve dans en beweging. Hun motorische creativiteit, het bedenken van nieuwe bewegingen, ging duidelijk meer vooruit dan bij de controlegroep.

Op motorische vaardigheid was er na afloop geen verschil: beide groepen gingen vooruit. Het is één kleine studie. Ze laat zien dat creatieve dans vooral de bewegingsfantasie traint, niet dat het de motoriek in het algemeen verbetert.

Voor ouders is dat een geruststellende gedachte. Je kind hoeft geen 'creatief type' te zijn: bewegingsfantasie lijkt iets wat je kunt oefenen, net als een pasje.

Een plek zonder goede of foute antwoorden

De OECD-auteurs komen uiteindelijk tot een andere conclusie. De belangrijkste reden voor kunstonderwijs is volgens hen niet een bijeffect op school, maar wat kunst zelf vraagt: vakmanschap, goed waarnemen, verbeelden, verkennen, doorzetten, expressie, samenwerken en terugkijken op wat je deed.

Kunst is volgens hen een terrein zonder goede of foute antwoorden. Daardoor zijn kinderen vrij om te onderzoeken en te experimenteren. Dat is precies waar creatieve dans om draait. Waarom kunst ook zonder schoolcijfers telt, lees je in waarom kunst ertoe doet.

Hoe ziet creatieve dans eruit per leeftijd?

Creatief bewegen kan op elke leeftijd, maar het ziet er steeds anders uit. Pas de opdracht aan je kind aan: maak hem kleiner als het lastig is, of groter als je kind meer wil. Een paar voorbeelden van opdrachten die bij een leeftijd passen:

• Dreumesen en peuters (1,5 tot 4 jaar): bewegen vanuit een beeld dat ze kennen. Stampen als een olifant, zweven als een vlinder, springen in de plassen. Een sjaaltje of doek helpt om iets te 'tekenen' in de lucht.
• Kleuters (4 tot 6 jaar): zelf kiezen hoe je beweegt. Hoe beweeg je als je heel groot bent, en hoe als je heel klein bent? Met een ander kind een beweging bedenken die jullie samen doen.
• Kinderen van 6 tot 8 jaar: een paar bewegingen achter elkaar zetten tot een eigen dansje. Of een bekende pas veranderen: sneller, langzamer, op de grond of met een draai erbij.

Hoe reageer je op de dans van je kind?

Laat je kind je een zelfbedacht dansje zien? Dan is jouw reactie belangrijk. Zeg liever wat je ziet dan of het mooi is: 'Ik zag dat je heel hoog sprong en daarna helemaal stil op de grond lag.' Zo merkt je kind dat je echt kijkt. Vergelijk ook niet met andere kinderen: in creatieve dans is er geen beste.

Stel een vraag in plaats van te verbeteren. Wat was je aan het doen? Wat gebeurde er aan het eind? Kinderen vertellen vaak een heel verhaal bij hun dans. En soms is het gewoon lekker bewegen, zonder verhaal. Dat is ook goed.

Nadoen en zelf bedenken: je kind heeft allebei nodig

Een dansles is niet alleen improviseren. Kinderen leren ook pasjes, houding en techniek door goed te kijken en na te doen. Een mix werkt mooi: eerst iets leren, dan er zelf iets mee doen. Wie alleen nadoet, leert de pasjes maar niet wat je er zelf mee kunt. Wie alleen improviseert, mist soms de bouwstenen om iets nieuws te maken.

Bij de combiles klassiek ballet en jazzdance voor 6 tot 8 jaar zie je die mix terug: klassiek ballet voor een goede houding, jazzdance om te leren improviseren. Twijfel je welke stijl bij je kind past? Lees dan ballet of jazz.

In de kleuterdans bewegen kinderen van 4 tot 6 jaar vrij op muziek en dansen ze met materialen. Voor de kleintjes thuis vind je ideeën in 10 dansspelletjes met je peuter.