Waarom kunst, muziek en dans ertoe doen, ook zonder hogere cijfers

Waarom doet kunst ertoe als het geen hogere cijfers oplevert?

Je leest vaak dat muziek of dans goed is 'voor' iets anders: voor rekenen, voor lezen, voor een hoger IQ. Dat bewijs is mager, zoals je kunt lezen in maakt muziek of dans je kind slimmer? Een groot overzicht van de OECD waarschuwt bovendien: dat kinderen die kunstvakken volgen vaak hogere cijfers halen, betekent niet dat de kunst die cijfers veroorzaakt.

Maar dat is helemaal niet erg. Kunst, muziek en dans hoeven geen omweg via het rapport te maken om ertoe te doen. Ze hebben waarde op zichzelf. In dit artikel lees je waarom kunst ertoe doet, en wat onderzoek daarover zegt.

Dat betekent niet dat kunst nergens goed voor is. Het betekent dat je de waarde ergens anders moet zoeken: in wat kinderen doen en beleven terwijl ze dansen, zingen, tekenen of toneelspelen.

Wat leert een kind van kunst?

De onderzoekers achter het OECD-overzicht 'Art for Art's Sake?' kwamen tot een opvallende conclusie. De belangrijkste reden voor kunsteducatie zijn volgens hen de artistieke denkgewoonten die kinderen ermee oefenen:

• Vakmanschap: iets steeds beter leren doen.
• Nauwkeurig waarnemen: goed kijken en luisteren.
• Verbeelden: je iets voorstellen dat er nog niet is.
• Verkennen: uitproberen wat er gebeurt als je iets anders doet.
• Doorzetten: blijven oefenen als het nog niet lukt.
• Expressie, samenwerken en reflectie: laten zien wat je voelt, samen iets maken en terugkijken op wat je deed.

Kunst kent geen goed of fout

Kunst is volgens dezelfde onderzoekers een terrein zonder goede of foute antwoorden. Er is niet één juiste manier om op muziek te bewegen of een zon te tekenen. Daardoor zijn kinderen vrij om te onderzoeken en te experimenteren.

Let wel: dit is een conclusie van de auteurs op basis van hun overzicht, geen gemeten effect. Maar het is een eerlijk en sterk argument. Dans heeft waarde, ook als de cijfers op school gelijk blijven.

In dans zie je dat bijvoorbeeld bij improviseren: kinderen bedenken zelf een beweging bij de muziek. In twee kleine experimenten op Britse basisscholen deden kinderen na een geïmproviseerde dansles het beter op taken voor creatief denken dan kinderen na een dansles zonder improvisatie. Dat effect is direct na de les gemeten en de studies zijn klein. Het zegt dus niet dat dansles een kind blijvend creatiever maakt, wel dat zelf bewegingen bedenken een mooi lesprincipe is. Meer daarover lees je in creativiteit en verbeelding.

Wat zegt onderzoek over kunst en welzijn?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bracht in 2019 meer dan 3.000 studies over kunst en gezondheid in kaart. De conclusie: kunst kan een belangrijke rol spelen bij het bevorderen van gezondheid, en kan de ontwikkeling van kinderen en de opvoeding ondersteunen.

Een kanttekening: zo'n overzicht brengt onderzoek in kaart, maar weegt de kwaliteit niet streng. De studies lopen uiteen van kleine proefprojecten tot grote onderzoeken, en het gaat over kunst in het algemeen, niet specifiek over dans voor kinderen.

Een Britse studie volgde 6.209 kinderen. Kinderen die muziek luisterden of speelden, tekenden, knutselden of voor hun plezier lazen, hadden op hun elfde gemiddeld een hogere zelfwaardering, ook na correctie voor de achtergrond van het gezin. Het verband was sterker als ze dit regelmatig samen met hun ouders deden.

Ook dit is een verband, geen bewezen oorzaak, en dans werd niet apart gemeten. Maar één detail is mooi: of een kind er talent voor had, veranderde het verband niet. Het gaat om meedoen, niet om goed zijn. Voor ouders is dat een mooie aanmoediging om zelf mee te doen: samen zingen, tekenen of dansen hoeft niet mooi te zijn, het gaat erom dat je het samen doet.

Waarom is plezier de belangrijkste reden?

Vraag mensen waarom ze aan kunst doen en het antwoord is meestal simpel. Volgens de Monitor Amateurkunst van het LKCA is 'het geeft me plezier' het belangrijkste motief, gevolgd door 'het ontspant me'. Rond 90% vindt die redenen heel of tamelijk belangrijk. 'Zelf iets maken', 'gezellig samen met anderen' en 'iets leren, er beter in worden' zijn voor ruim twee derde belangrijk.

Die cijfers gaan over alle kunstbeoefenaars vanaf 6 jaar, niet alleen over kinderen, en bij jonge kinderen beslissen ouders vaak mee. Toch is het een mooie herinnering: 'het is leuk' is een prima reden om te dansen. Lees daarover ook plezier eerst: zo blijft je kind dansen.

Samen iets maken

Kunst doe je vaak samen. Het Mulier Instituut interviewde 23 kinderen van 5 tot 16 jaar die via het Jeugdsportfonds of Jeugdcultuurfonds lid werden van een club. Bijna alle kinderen vertelden dat ze er iets leerden in de omgang met anderen: vooral samenwerken en nieuwe vrienden maken. Meerdere kinderen zeiden dat ze er hun emoties in kwijt konden.

Opvallend: kinderen met individuele muziekles noemden samenwerken en vrienden maken niet. Dat past bij het idee dat een groepsles, zoals een dansgroep, ook een sociale kant heeft. In een dansgroep beweeg je met elkaar, wacht je op elkaar en maak je samen een dans. Het gaat wel om ervaringen van kinderen, niet om een effectmeting, en het fonds was zelf opdrachtgever. Meer hierover lees je in samen dansen en sociale vaardigheden.

Kunst in Zoetermeer: dansen bij Helga

Bij Dans bij Helga in CKC Zoetermeer staan samen zijn en plezier maken voorop. Jonge kinderen dansen er met kleurige chiffon sjaals, en elk jaar is er een danspresentatie met de leerlingen in het theater van CKC. In de combiles ballet en jazz leren kinderen van 6 tot 8 jaar techniek en improviseren: vakmanschap en eigen inbreng naast elkaar.

Of je kind nu schildert, zingt, toneelspeelt of danst: het gaat erom dat het meedoet en er plezier aan beleeft. Dans heeft daarbij nog iets extra's: je beweegt er lekker bij.

Wil je eerst proberen? Helga biedt regelmatig een gratis proefles aan. Hoe inschrijven via CKC werkt, lees je bij inschrijven.