12 dansthema's voor peuters en kleuters door het jaar

Wat zijn leuke thema's voor dans met kleuters en peuters?

Een goed dansthema is iets wat kinderen kennen en met hun lijf kunnen worden: een blad dat valt, een paard dat galoppeert, een raket die opstijgt. Een thema voor dans met kleuters of peuters geeft je les een verhaal, en de kinderen een reden om te bewegen.

Fantasie past bij hoe jonge kinderen spelen. Het Nederlands Jeugdinstituut beschrijft hoe peuters graag anderen nadoen en doen alsof ze iemand anders zijn, en zo de wereld leren begrijpen. Wees wel voorzichtig met grote beloftes: een uitgebreide review vond geen sterk bewijs dat doen-alsof-spel op zichzelf een unieke, oorzakelijke rol speelt in de ontwikkeling. Een thema maakt dansen vooral leuk en begrijpelijk, en dat is genoeg.

Een rol kan kleuters ook helpen volhouden. In een experiment met 180 kinderen van 4 en 6 jaar hielden kinderen die zich voorstelden dat ze een held als Batman waren een saaie taak het langst vol. Dat was één experiment en geen dansles, maar het idee is makkelijk te proberen: 'we zijn nu sterke leeuwen' bij een lastige oefening.

Dansthema's voor de herfst: september, oktober en november

Bij elk thema staan muziek, materiaal en drie bewegingen. Gebruik bekende kinderliedjes om mee te zingen en klassieke muziek zonder tekst voor het vrije dansen.

• September: de boerderij. Muziek: 'Boer, wat zeg je van mijn kippen' of 'Alle eendjes zwemmen in het water'. Materiaal: plaatjes of knuffels van boerderijdieren. Bewegen: 1) galopperen als een paard door de ruimte, 2) waggelen als een eend met je armen als vleugels, 3) rollen als een varken in de modder.
• Oktober: herfst in het bos. Muziek: 'Op een grote paddenstoel', en voor vrij dansen 'De herfst' uit De vier jaargetijden van Vivaldi. Materiaal: oranje, gele en bruine sjaaltjes als bladeren. Bewegen: 1) dwarrelen als een blad en zacht landen, 2) wervelen als de wind en ineens stilstaan, 3) als paddenstoel heel klein beginnen en langzaam groeien. Variant voor kleuters: een heksendans met bezems op 'In de hal van de bergkoning' van Grieg.
• November: Sinterklaas. Muziek: 'Zie ginds komt de stoomboot' en 'Hoor de wind waait door de bomen'. Materiaal: een stokpaardje en een paar schoenen. Bewegen: 1) met de hele groep als een boot heen en weer schommelen, 2) als het paard van Sinterklaas over de daken stappen, knieën hoog, 3) op je tenen sluipen om een cadeautje in een schoen te stoppen.

Dansthema's voor de winter: december, januari en februari

De Notenkraker is een ballet, en dus een mooi balletthema voor peuters.

• December: de Notenkraker en lichtjes. Muziek: 'Dans van de suikerfee' en de 'Bloemenwals' uit De Notenkraker van Tsjaikovski. Materiaal: een glinsterend doek en een zaklamp. Bewegen: 1) op je tenen trippelen als de suikerfee, 2) rustig rondjes draaien als bloemen in de wals, 3) lichtjes: groot springen als de lamp aangaat, klein hurken als hij uitgaat.
• Januari: sneeuw en ijs. Muziek: 'De winter' uit De vier jaargetijden van Vivaldi. Materiaal: witte sjaaltjes of tule als sneeuw. Bewegen: 1) sneeuwvlokjes die dwarrelen en zachtjes landen, 2) een sneeuwpop die smelt, van groot en stijf tot een plasje op de vloer, 3) schaatsen zonder ijs: lange glijdende stappen met je handen op je rug.
• Februari: carnaval. Muziek: vrolijke feestmuziek met een duidelijke tel. Materiaal: hoedjes, maskers en verkleedspullen. Bewegen: 1) een polonaise: in een lange slinger achter de juf door de ruimte, 2) met een kroon schrijden als een koning, met een rode neus struikelen als een clown, 3) als confetti in hurkzit beginnen en dan alle kanten op springen.

Dansthema's voor de lente: maart, april en mei

In de lente groeit alles: van klein naar groot, van langzaam naar snel.

• Maart: lente, zaadjes en kuikens. Muziek: 'De lente' uit De vier jaargetijden van Vivaldi, en 'Ballet van de kuikens in hun eierschalen' van Moessorgski. Materiaal: groene en gele sjaaltjes. Bewegen: 1) als zaadje opgerold op de grond liggen en langzaam groeien als de juf 'regent', 2) als bloem je gezicht naar de zon draaien, 3) als kuiken uit je ei breken en rondtrippelen.
• April: kriebelbeestjes en vlinders. Muziek: 'Hansje Pansje Kevertje', en voor vrij dansen 'De vlucht van de hommel' van Rimski-Korsakov. Materiaal: sjaaltjes als vleugels. Bewegen: 1) als rups op je buik kruipen, 2) je oprollen in je sjaal als cocon, 3) uitvouwen en fladderen als vlinder.
• Mei: het circus. Muziek: de bekende circusmars 'Intocht van de gladiatoren' van Julius Fučík. Materiaal: hoepels en een touw op de grond. Bewegen: 1) als koorddanser over het touw lopen met je armen wijd, 2) als leeuw door een hoepel stappen en brullen, 3) als clown overdreven struikelen en zwaaien.

Dansthema's voor de zomer: juni, juli en augustus

Deze thema's werken binnen en buiten.

• Juni: zee en strand. Muziek: 'Aquarium' uit De carnaval der dieren van Saint-Saëns. Materiaal: blauwe sjaals of een groot doek als golven. Bewegen: 1) met de hele groep het doek als golven op en neer laten gaan, 2) als vis zwemmen en ineens wegschieten, 3) als krab zijwaarts lopen op handen en voeten.
• Juli: de ruimte. Muziek: 'Jupiter' uit De planeten van Holst, en 'Clair de lune' van Debussy om af te sluiten. Materiaal: zaklampen en sterren van papier. Bewegen: 1) raket: aftellen in hurkzit en omhoog springen, 2) astronaut: in slow motion over de maan lopen, 3) sterren: op de grond liggen en twinkelen met handen en voeten.
• Augustus: de dierentuin. Muziek: 'Ik zag twee beren', en voor vrij dansen De carnaval der dieren van Saint-Saëns, met de leeuw, de olifant en de kangoeroes. Materiaal: plaatjes of knuffels. Bewegen: 1) zwaar stampen als een olifant met je arm als slurf, 2) springen als een kangoeroe, 3) sluipen en brullen als een leeuw.

Hoe maak je van een dansthema een les?

Bij peuters herhaal je dezelfde drie bewegingen vaak en beweegt iedereen in zijn eigen tempo. Bij kleuters kun je meer op de tel werken en de bewegingen aan elkaar rijgen tot een kort dansje. Op de maat bewegen lijkt rond vier jaar makkelijker te worden: in een kleine studie konden 4-jarigen hun tikken beter afstemmen op een geluid dan jongere kinderen. Het ging om tikken met de hand, niet om dansen.

Hoe je veilig met materialen danst, lees je in dansen met linten, sjaaltjes en doekjes. Liedjes om mee te beginnen staan in dansliedjes voor kleuters. Hoe dat in een vaste les gaat, zie je bij peuterdans bij CKC Zoetermeer. Met deze stappen maak je van elk thema een les:

• Begin in de kring en vertel waar je heen gaat: 'Vandaag gaan we naar de zee.'
• Oefen de drie bewegingen van het thema, elk met een eigen woord of geluid.
• Rijg ze aan elkaar tot een verhaal, met de muziek erbij.
• Laat de kinderen zelf een beweging bedenken: hoe beweegt een kwal?
• Sluit af met het rustigste beeld: een slapende vis of een ster.

Jaarplanning: alle dansthema's op een rij

Print deze lijst en hang hem bij de muziekbox. Schuif gerust met maanden: Sinterklaas en carnaval hebben een vaste plek, de rest past bij de thema's van je eigen groep of klas. Werk je op school, lees dan ook dansen met kleuters in de klas. Wil je een themaworkshop op jullie opvang of school, kijk dan bij een dansdocent inhuren.

• September: de boerderij
• Oktober: herfst in het bos (of een heksendans)
• November: Sinterklaas
• December: de Notenkraker en lichtjes
• Januari: sneeuw en ijs
• Februari: carnaval (soms maart)
• Maart: lente, zaadjes en kuikens
• April: kriebelbeestjes en vlinders
• Mei: het circus
• Juni: zee en strand
• Juli: de ruimte
• Augustus: de dierentuin