Dansen met linten, sjaaltjes en doekjes: ideeën voor peuters en kleuters

Waarom werkt dansen met linten en sjaaltjes zo goed?

Dansen met linten is voor kleuters vaak meteen raak. Een lint of sjaaltje laat zien hoe je beweegt: een grote cirkel wordt een grote cirkel in de lucht, een zachte zwaai een zachte golf. Zo zien kinderen hun eigen beweging, en die beweging wordt vanzelf groter.

Materiaal geeft ook een duidelijke opdracht. 'Dans maar wat' kan spannend zijn, 'laat je sjaal zweven' is concreter. Voor een kind dat het spannend vindt, kan een sjaal in de hand een fijne eerste stap zijn. Dat past bij het advies van onderzoekers van de Universiteit Leiden voor verlegen peuters en kleuters: niet vermijden, maar stap voor stap oefenen en dapper gedrag prijzen. Dwing niets, kijken mag ook. Meer tips lees je in Verlegen peuter in een groep.

En het is gewoon mooi. Kleurige sjaals die door de lucht zweven, maken van een woonkamer, een groepsruimte of een speellokaal even een danszaal.

Welk materiaal past bij welke leeftijd?

Geef één soort materiaal tegelijk. Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) raadt aan peuters niet te veel speelgoed tegelijk te geven, omdat ze hun aandacht nog niet goed over meerdere dingen kunnen verdelen. Een handige verdeling:

• Sjaaltjes en doekjes (vanaf 1,5 jaar): licht, zacht en makkelijk vast te houden. Ideaal om mee te beginnen, ook met dreumesen.
• Linten (vanaf een jaar of 4): een lint aan een stokje vraagt meer controle. Geef het pas aan kleuters, of gebruik een kort lintje aan een haarelastiekje om de pols.
• Een grote doek (vanaf 2 jaar): samen met de groep of het gezin vasthouden. Goed om samen te werken en heerlijk om onder te kruipen.

6 ideeën met sjaaltjes en doekjes

Muziektip: kies rustige, vloeiende muziek, zoals de 'Gymnopédie nr. 1' van Erik Satie, of een rustig kinderliedje.

• Zweven en landen. Gooi het sjaaltje omhoog en kijk hoe het naar beneden dwarrelt. Kun je het vangen? Of laat het landen op je hoofd, je knie of je voet.
• Wind en stilte. Op de muziek zwaai je het sjaaltje heen en weer als de wind. Stopt de muziek, dan wordt het windstil.
• Schilderen in de lucht. Teken met je sjaal grote cirkels, golven en een acht in de lucht. Eerst met je ene hand, dan met de andere.
• Kiekeboe (voor dreumesen). Verstop je gezicht achter een doorzichtig doekje en kom tevoorschijn op de tel van de muziek.
• Bloem in de wind. Zit klein op je hurken, met het sjaaltje in je handen als een knop. Op de muziek groei je uit tot een bloem en wapperen je bloemblaadjes.
• Sjaal-spiegelen (vanaf 4 jaar). Met z'n tweeën tegenover elkaar: de een beweegt met de sjaal, de ander doet het na. Daarna wisselen.

6 ideeën met linten

Muziektip: linten passen goed bij muziek met zwier, zoals een wals. Probeer 'An der schönen blauen Donau' van Johann Strauss. Op vrolijke, snelle muziek wordt het een feest.

• Slang op de vloer. Beweeg het lint laag langs de grond heen en weer, zodat er een kronkelende slang achter je aan glijdt.
• Grote rondjes. Draai cirkels naast je lichaam, eerst langzaam en dan sneller. Lukt een cirkel boven je hoofd ook?
• Achtjes. Teken een liggende acht voor je lichaam. Lastig, want je arm moet steeds van de ene naar de andere kant.
• Springen over het lint. Een volwassene beweegt een lint laag over de grond. De kinderen springen eroverheen als het langskomt.
• Vuurwerk. Op een harde tel in de muziek gooi je je arm met het lint omhoog. Pang!
• Lintenparade. Loop in een rij door de ruimte en laat je linten wapperen, zoals in een optocht. Wie voorop loopt, bepaalt de beweging.

6 ideeën met een grote doek

Muziektip: muziek die langzaam opbouwt, zoals de 'Boléro' van Maurice Ravel, past mooi bij golven die steeds groter worden.

• Golven maken. Iedereen pakt een rand vast. Maak kleine golfjes en grote golven, op het tempo van de muziek.
• Balletjes laten dansen. Leg een paar zachte balletjes of knuffels op de doek en laat ze dansen zonder dat ze eraf vallen.
• Paddenstoel. Til de doek samen hoog op, zodat er een grote koepel ontstaat. Wie je naam noemt, rent eronderdoor naar de overkant.
• Draaimolen. Houd de rand met één hand vast en loop samen in een kring rond. Stopt de muziek, dan draai je om en loop je de andere kant op.
• Onder de doek. De kinderen liggen op de grond en jij laat de doek langzaam boven ze zweven op rustige muziek. Een heerlijk rustmoment.
• Wie zit eronder? Eén kind kruipt onder de doek, de rest raadt wie het is.

Laat kinderen ook zelf bewegingen bedenken

Voordoen is fijn, maar laat kinderen ook zelf iets verzinnen: hoe beweegt jouw sjaal als hij boos is? In twee kleine studies op Britse basisscholen deden kinderen het direct na een geïmproviseerde dansles beter op opdrachten waarbij ze veel verschillende ideeën moesten bedenken, vergeleken met een dansles zonder improvisatie. Het ging om een kort effect. Meer hierover lees je in Creativiteit en verbeelding.

Veilig dansen met materiaal

Met een paar simpele afspraken blijft het leuk en veilig:

• Altijd onder toezicht, en een sjaal of lint nooit om de nek.
• Geen lange linten bij dreumesen en jonge peuters. Kies voor hen sjaaltjes.
• Niet rennen met een lintstok, en houd genoeg ruimte tussen de kinderen.
• Dans op een vrije vloer die niet glad is.
• Ruim het materiaal na afloop op, zodat niemand erover struikelt.

Zelf maken of kopen?

Je hoeft niets duurs te kopen. Zo maak je het zelf:

• Sjaaltjes: knip lichte, doorzichtige gordijnstof (voile) in vierkanten. Oude chiffon sjaals werken ook.
• Polslint: knoop een lint of strook stof aan een haarelastiekje. Je kind doet het om de pols en heeft geen stokje nodig.
• Lintstok: maak een lint vast aan een kort houten stokje en plak de uiteinden van het stokje af.
• Grote doek: een oud laken of dekbedovertrek, het liefst in een vrolijke kleur.
• Liever kopen? Zoek in een speelgoed- of sportwinkel naar jongleerdoekjes, dansdoekjes of danslinten.

Op de opvang, in de klas en bij Helga

Op de kinderopvang bewegen jonge kinderen meer als pedagogisch medewerkers bewegen stimuleren en aanmoedigen, blijkt uit een overzicht van onderzoek. Het gaat om samenhang, niet om een bewezen oorzaak, maar het laat zien dat jouw rol telt. Een mand met sjaaltjes in de groep is een makkelijk begin. Helga geeft ook dansles en workshops op kinderdagverblijven en op scholen en de BSO in Zoetermeer en omgeving.

Kleurige chiffon sjaals zijn het handelsmerk van Dans bij Helga. Bij kleuterdans bij CKC Zoetermeer staat dansen met materialen op het programma. Voor peuters vanaf 2,5 jaar is er peuterdans. Wil je het zelf zien? Helga biedt regelmatig een gratis proefles aan.