Korte beweegspelletjes voor kleuters: 15 energizers van 1 tot 5 minuten

Waarom korte beweegspelletjes voor kleuters?

Korte beweegspelletjes voor kleuters zijn tussendoortjes: een paar minuten bewegen tussen twee rustige activiteiten in. Je hebt er niets voor nodig en ze passen in elk lokaal, ook op de BSO na een lange schooldag of als het buiten regent. Ze zijn anders dan langere dansspelletjes op muziek; die vind je in dansspelletjes voor kleuters.

Kleuters zitten meer stil dan je zou denken. Volgens een RIVM-analyse voor Kenniscentrum Sport & Bewegen brachten kleuters in 2019 meer dan zes uur per dag zittend door, en voldeed 55,9% aan de beweegrichtlijnen. De Gezondheidsraad adviseert kinderen vanaf 4 jaar elke dag minstens een uur matig intensief te bewegen en veel stilzitten te voorkomen.

Helpt een energizer ook bij de concentratie? Daar zijn aanwijzingen voor, meer niet. Nederlandse onderzoekers vatten samen dat minimaal tien minuten matig tot intensief bewegen, of minimaal vijf minuten intensief, kan bijdragen aan concentratie en taakgerichtheid. Dat effect is kort en niet hard bewezen. De meeste spelletjes hieronder zijn korter; doe er dus een paar achter elkaar als je een langer beweegmoment wilt.

Welke beweegspelletjes kun je aan tafel doen? (1 tot 2 minuten)

Deze vijf energizers doe je op of naast je stoel. Ze zijn ideaal als er geen ruimte is of als je maar even tijd hebt.

• 1. Regen op het dak (1 minuut). Tik met je vingers op tafel: eerst zachte motregen, dan harde regen, dan hagel met je vuisten. Het onweer is een klap. Dan komt de zon: armen langzaam omhoog. Weer rustig: de zon gaat onder en je armen zakken langzaam naar je schoot.
• 2. Hoofd, schouders, knie en teen (2 minuten). Sta naast je stoel en doe het bekende liedje eerst langzaam, dan sneller, dan zo snel als je kunt. Weer rustig: de laatste keer in slow motion, en fluisterend.
• 3. Ja-staan, nee-zitten (2 minuten). Noem een uitspraak, zoals 'ik heb een broertje' of 'ik vind spruitjes lekker'. Klopt het, dan sta je op. Klopt het niet, dan blijf je zitten. Weer rustig: de laatste uitspraak is 'ik kan heel stil zitten', en iedereen laat het zien.
• 4. Spiegel (1 minuut). Jij bent de spiegel van de klas. Beweeg langzaam je armen, trek een gek gezicht, tik op je neus. De kinderen doen precies mee. Weer rustig: maak de bewegingen steeds kleiner, tot alleen je vingers nog bewegen.
• 5. Spring het getal (1 minuut). Steek een aantal vingers op of laat een dobbelsteen zien. De kinderen springen of klappen zo vaak naast hun stoel. Weer rustig: het laatste getal is nul, en iedereen zit stil.

Welke beweegspelletjes passen in de kring? (2 tot 4 minuten)

In de kring ziet iedereen elkaar. Dat maakt nadoen en om de beurt iets laten zien makkelijk.

• 6. Doe mij na (3 minuten). Een kind bedenkt een beweging en de hele kring doet hem na. Dan is het volgende kind aan de beurt. Na vijf of zes kinderen stop je; morgen zijn de volgenden aan de beurt. Weer rustig: de laatste beweging kies jij: handen op je knieën en drie keer diep ademen.
• 7. Stoplicht (2 minuten). Groen is lopen op de plaats, oranje is in slow motion, rood is stilstaan. Gebruik je stem of drie gekleurde kaarten. Weer rustig: eindig op rood en tel samen zachtjes tot vijf.
• 8. Standbeelden (2 minuten). Klap een ritme en laat de kinderen op hun plek bewegen. Stop je met klappen, dan worden ze een standbeeld van wat jij noemt: een boom, een kat, een robot. Weer rustig: het laatste standbeeld is een slapende kat, opgerold op de grond.
• 9. De wind waait (4 minuten). Zeg: 'De wind waait voor iedereen die een trui aan heeft.' Die kinderen staan op en zoeken een andere plek in de kring. Weer rustig: de laatste wind is een zacht briesje en iedereen schuift heel langzaam één plekje op.
• 10. Echo-ritme (2 minuten). Klap of stamp een kort ritme en de kinderen doen het terug. Maak het af en toe moeilijker met knieën en buik erbij. Weer rustig: klap steeds zachter, tot je alleen nog met je vingertoppen tikt.

Welke beweegspelletjes doe je in de gang of het speellokaal? (2 tot 5 minuten)

Met wat meer ruimte kunnen kinderen zich verplaatsen. Spreek vooraf af waar de grens is, bijvoorbeeld tot aan de deur of de lijn op de vloer.

• 11. Dierenloop (3 minuten). Loop door de ruimte als het dier dat jij noemt: stampen als een olifant, sluipen als een kat, hoppen als een kikker. Weer rustig: eindig met een slak die heel langzaam naar zijn plek kruipt.
• 12. Kleurentik (3 minuten). Noem een kleur en iedereen tikt zo snel mogelijk iets aan in die kleur. Weer rustig: de laatste opdracht is 'tik je eigen stoel aan', en ga zitten.
• 13. Popcorn (2 minuten). Iedereen zit gehurkt als maïskorrel. De pan wordt warm terwijl jij telt, en wie 'gaar' is, springt omhoog en blijft springen. Weer rustig: de popcorn koelt af: langzaam terug in hurkzit en stil op de grond.
• 14. Zwemmen, fietsen, schaatsen (2 minuten). Doe sporten na op de plaats: zwemmen met je armen, fietsen op je rug met je benen in de lucht, glijden als een schaatser. Weer rustig: eindig met drijven: op je rug liggen, armen wijd, ogen dicht.
• 15. Raketlancering (2 minuten). Iedereen hurkt laag. Tel samen af van tien naar nul en spring bij nul zo hoog als je kunt. Dan zweef je als astronaut heel langzaam door de ruimte. Weer rustig: de raket landt: zacht op de grond en stil liggen tot jij 'maanlanding' zegt.

Hoe krijg je de groep na een energizer weer rustig?

Een energizer werkt alleen als je daarna weer verder kunt. Daarom heeft elk spelletje hierboven een rustig einde. Deze tips helpen ook:

• Eindig langzaam: slow motion, een slak, een smeltende sneeuwpop.
• Gebruik je adem: blaas samen een denkbeeldige ballon op en laat hem langzaam leeglopen.
• Zak met je stem: praat na de energizer zachter en langzamer, en geef pas dan de volgende opdracht.
• Houd een vast eindritueel: bijvoorbeeld handen op je knieën en drie keer diep ademen. Na een paar keer weten de kinderen wat er komt.
• Kies het moment slim: vlak voor het buitenspelen mag het wild zijn; vlak voor een stil moment kies je een spelletje met een rustig einde.

Waar vind je meer ideeën voor bewegen in de klas?

Energizers zijn een begin. Voor een dansmoment van een kwartier lees je dansen met kleuters in de klas. Wat onderzoek zegt over bewegen en leren, staat in bewegen en leren op school.

Wil je de kinderen eens echt laten dansen met een dansdocent? Helga Verrijp geeft dansworkshops op locatie in Zoetermeer en omgeving, ook op scholen en de BSO. Kijk bij scholen en BSO. Kleuters die meer willen, kunnen terecht bij kleuterdans bij CKC Zoetermeer.