Stopdans en 9 andere dansspelletjes voor kleuters

Waarom dansspelletjes met kleuters?

Dansspelletjes voor kleuters zijn spelletjes op muziek met een eenvoudige regel: stoppen als de muziek stopt, nadoen wat een ander doet of iets uitbeelden. Ze werken in de kleuterklas, op de BSO, in de gymzaal en op een kinderfeestje. Deze tien zijn bedoeld voor groepen kinderen van 4 tot 6 jaar. Dans je thuis met een peuter? Kijk dan bij dansspelletjes met je peuter. Zoek je tussendoortjes van een paar minuten, lees dan korte beweegspelletjes voor kleuters.

Veel dansspelletjes draaien om starten en stoppen op een signaal. Onderzoekers hebben zulke kringspellen met muziek en beweging getest om zelfregulatie te oefenen: wachten, luisteren en je beweging afremmen. Een kleine studie met 65 kleuters vond geen effect voor de hele groep, alleen bij kinderen die laag begonnen. Een groter vervolgonderzoek met 157 kleuters zag wel vooruitgang, maar die was niet statistisch significant. Speel deze spelletjes dus vooral omdat ze leuk zijn en kinderen laten bewegen, niet als training.

Voor leerkrachten: bewegen op muziek staat in de conceptkerndoelen bewegen en sport van SLO (2025) als een van de beweegthema's, met tempo, ritme en timing die passen bij de muziek. Die kerndoelen zijn nog een concept en moeten nog wettelijk worden vastgesteld.

Zo houd je een groep kleuters in de hand

Met twintig kleuters dansen is iets anders dan met één kind thuis. Deze afspraken maken het rustiger:

• Spreek een vast stopsignaal af, zoals een tik op de tamboerijn, een hand omhoog of de muziek uit. Oefen het eerst een paar keer.
• Geef elk kind een eigen plekje om naar terug te gaan, bijvoorbeeld een stip van tape of een hoepel.
• Leg kort uit: één of twee stappen tegelijk, en doe het voor.
• Wissel wild en rustig af, en eindig altijd rustig.
• Laat niemand afvallen. Wie afvalt, zit stil en kijkt toe. Geef liever een grappige extra opdracht.
• Maak ruimte: tafels aan de kant, en genoeg plek om met gespreide armen te draaien zonder iemand te raken.

Waarom korte uitleg werkt

Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) beschrijft dat kleuters leren om aanwijzingen van één of twee stappen te onthouden en uit te voeren. De verschillen tussen kleuters zijn groot. Het beroepsprofiel voor kunstdocenten in het primair onderwijs en de kinderopvang noemt de 'korte spanningsboog' van jonge kinderen en raadt veel afwisseling aan. Dat profiel is gebaseerd op ervaringen van docenten, niet op effectonderzoek.

Spelletjes met stoppen en luisteren

1. Stopdans. Iedereen danst door de ruimte. Stopt de muziek, dan bevriest iedereen als een standbeeld. Groep: vanaf 3 kinderen tot een hele klas. Voor 4 jaar: stilstaan is genoeg, en de juf doet mee. Voor 6 jaar: bevries in een opdracht, zoals op één been, zo klein mogelijk of als een dier.

2. Beeldendans. Als stopdans, maar nu loopt er een museumbewaker rond tussen de beelden. Wie beweegt of lacht, wordt de nieuwe bewaker. Niemand valt af. Groep: 6 tot 25 kinderen. Voor 4 jaar: de juf is bewaker en noemt een thema, zoals dieren in de dierentuin. Voor 6 jaar: maak samen met een maatje één beeld, bijvoorbeeld een brug of een boot.

3. Robotdans. De juf heeft een denkbeeldige afstandsbediening. Op 'snel' dansen de kinderen snel, op 'langzaam' in slow motion en op 'pauze' staan ze stil. Groep: hele klas. Voor 4 jaar: alleen snel, langzaam en pauze. Voor 6 jaar: voeg 'hoog', 'laag' en 'terugspoelen' toe (voorzichtig achteruit, kijk over je schouder), of laat een kind de afstandsbediening overnemen.

Spelletjes met nadoen en samen

4. Spiegeldans. Twee kinderen staan tegenover elkaar. De een beweegt langzaam, de ander is de spiegel en doet precies na. Op het signaal wissel je. Groep: in tweetallen. Voor 4 jaar: de juf is de spiegel voor de hele groep, of andersom. Voor 6 jaar: in tweetallen, en beweeg zo langzaam dat kijkers niet zien wie er leidt.

5. Wie is de hoofddanser? De groep staat in een kring. Eén kind staat even met de ogen dicht in een hoekje. De groep kiest stil een hoofddanser, die bewegingen voordoet die iedereen nadoet. Het kind komt in het midden en raadt wie de hoofddanser is. Groep: 8 tot 25 kinderen. Voor 4 jaar: sla het raden over en laat elk kind om de beurt voordanser zijn. Voor 6 jaar: speel met raden en wissel snel van beweging.

6. Ballondans. Elk kind krijgt een ballon en houdt die dansend in de lucht. Stopt de muziek, dan pak je de ballon vast. Groep: tot een hele klas, met genoeg ruimte. Voor 4 jaar: ieder een eigen ballon, met handen. Voor 6 jaar: houd in tweetallen een ballon tussen jullie in, tegen buik, rug of schouder, en dans zo samen zonder handen. Ruim kapotte ballonnen meteen op, want stukjes ballon zijn gevaarlijk voor jonge kinderen.

Spelletjes met materiaal en ruimte

7. Vlinderdans met doekjes. Iedereen krijgt een licht doekje. Begin als rups op de grond, kruip in je cocon met het doekje over je heen en word op de muziek een vlinder die door de ruimte fladdert. Bij rustige muziek zweef je, bij snelle muziek fladder je. Groep: hele klas. Voor 4 jaar: volg het verhaal van de juf. Voor 6 jaar: maak in tweetallen een vlinderdans met een begin en een eind. Meer ideeën vind je in dansen met linten, sjaaltjes en doekjes.

8. Samen-hoepeldans. Leg verspreid hoepels op de grond. Iedereen danst eromheen. Stopt de muziek, dan stapt iedereen in een hoepel; samen in één hoepel mag. Elke ronde haal je een hoepel weg, maar niemand valt af: de groep moet steeds dichter op elkaar passen. Spreek af: instappen, niet springen of duwen. Groep: 8 tot 25 kinderen. Voor 4 jaar: haal maar een paar hoepels weg. Voor 6 jaar: speel door tot er één of twee over zijn en laat de groep samen een oplossing bedenken.

9. Danstikkertje. Een of twee tikkers. Wie getikt is, bevriest als een standbeeld. Een ander kind bevrijdt je door een rondje om je heen te dansen. Groep: 10 tot 25 kinderen, alleen in een grote ruimte zoals de gymzaal of buiten. Voor 4 jaar: de juf is tikker en tikt zacht op de schouder. Voor 6 jaar: kinderen zijn tikker, en bevrijden mag alleen met een dansbeweging die de tikker noemt.

Een spel om zelf bewegingen te bedenken

10. Dansdobbelsteen. Maak een grote dobbelsteen van een doos, met op elke kant een plaatje: springen, draaien, stampen, zwaaien, kruipen en wiebelen. Een kind gooit en iedereen doet die beweging op de muziek. Groep: elk aantal. Voor 4 jaar: één dobbelsteen met plaatjes. Voor 6 jaar: een tweede dobbelsteen voor hoe je beweegt (snel, langzaam, hoog, laag, groot, klein), en onthoud drie worpen achter elkaar als een mini-dans.

Zelf bewegingen bedenken is meer dan een leuk extraatje. Twee kleine Britse studies op basisscholen suggereren dat kinderen direct na een geïmproviseerde dansles of improvisatiespellen beter scoren op taken voor creatief denken. Het ging om korte effecten, gemeten vlak na de activiteit. Laat kinderen dus regelmatig zelf iets verzinnen.

Van dansspelletje naar dansles of workshop

Kleuters die dit soort spelletjes heerlijk vinden, kunnen in Zoetermeer naar kleuterdans bij CKC Zoetermeer. De les wordt gegeven door een stagiair van een dansberoepsopleiding, onder begeleiding van Helga Verrijp.

Werk je op een school of BSO? Helga geeft ook dansworkshops op locatie, in Zoetermeer en omgeving. Lees meer over dans op scholen en BSO. Zoek je spelletjes voor een verjaardag, kijk dan bij een dansfeestje organiseren.