Samen dansen: wat leert je kind in de dansles over samenwerken en vriendschap?

Leert je kind sociale vaardigheden bij dansles?

In de dansles dans je zelden helemaal alleen. Je staat in een kring, wacht op je beurt, kijkt naar de juf en danst soms met z'n tweeën. Dat zijn kleine oefeningen in sociale vaardigheden: rekening houden met een ander, samenwerken en samen plezier hebben.

Maar maakt samen dansen kinderen ook socialer? Daar wordt veel over beweerd. Een paar studies worden vaak aangehaald, maar als je beter kijkt, zijn ze klein of omstreden. Hieronder zetten we ze eerlijk op een rij. Maar eerst: wat gebeurt er eigenlijk sociaal in een dansles?

Welke sociale vaardigheden oefen je in een dansgroep?

Voordat we naar het onderzoek gaan: wat oefent een kind eigenlijk als het samen danst? In een groepsles kom je allerlei kleine sociale momenten tegen, ook als niemand ze zo noemt. Het zijn geen grote lessen in vriendschap, maar kleine oefenmomenten. Je leert het door het te doen, samen met anderen, op een plek waar het niet erg is als iets nog niet lukt.

• Op je beurt wachten, bijvoorbeeld als je om de beurt een rondje mag draaien.
• Kijken naar een ander en nadoen wat de docent of een ander kind voordoet.
• Samen in de maat bewegen, zodat de hele kring tegelijk stapt of klapt.
• Rekening houden met ruimte: niet tegen een ander aan botsen als je danst.
• Samenwerken met één ander kind, als je met z'n tweeën een dansje doet.
• Samen iets laten zien, zoals bij een danspresentatie voor publiek.

Samen in de maat bewegen maakt baby's even behulpzamer

Onderzoekers van McMaster University lieten baby's van 14 maanden op muziek zachtjes op en neer wiegen, in de maat met een volwassene of juist uit de maat. De baby's die in de maat hadden bewogen, hielpen die volwassene daarna vaker, bijvoorbeeld door een 'per ongeluk' gevallen voorwerp aan te geven.

Het was een kleine laboratoriumstudie (48 baby's in het eerste experiment) en het effect is alleen kort daarna gemeten. Vervolgonderzoek vond hetzelfde effect ook zonder muziek. Samen in de maat bewegen lijkt de kern, niet de muziek. Meer over samen bewegen met de allerkleinsten lees je in dansen met je dreumes en peuter.

Het bekende zing-experiment met vierjarigen is omstreden

Een veelgeciteerd experiment van het Max Planck Instituut uit 2010 suggereert dat vierjarigen die samen hadden gezongen en bewogen, zich daarna behulpzamer en beter samenwerkend gedroegen. Ze werden vergeleken met kinderen die een vergelijkbaar spel zonder muziek speelden.

Alleen: toen andere onderzoekers dit in de praktijk opnieuw probeerden, onder meer Baier en collega's in 2021, vonden ze geen effect van samen muzikaal bewegen op behulpzaamheid. Het experiment is dus interessant, maar geen bewijs dat een dansles kinderen behulpzamer maakt. Zo gaat het vaker in de wetenschap: één opvallend experiment overtuigt pas echt als anderen het kunnen herhalen.

Creatieve dans en sociale competentie: één studie, twee lezingen

In een kleine Amerikaanse studie kregen ongeveer 40 peuters en kleuters 8 weken lang twee keer per week 35 minuten creatieve dans en beweging. Een andere groep speelde vrij. Volgens de onderzoekers ging de dansgroep meer vooruit in sociale competentie en waren er minder gedragsproblemen, zoals leerkrachten en ouders die beoordeelden.

De What Works Clearinghouse, een Amerikaanse instantie die onderzoek beoordeelt, bekeek dezelfde studie later opnieuw. Die vond de verschillen niet statistisch significant: te klein om zeker te weten dat ze niet op toeval berusten. Ook wisten de onderzoekers niet welk deel van het programma, bijvoorbeeld de muziek, het verschil zou maken. Het is dus geen bewijs dat creatieve dans peuters socialer maakt, maar ook geen bewijs van het tegendeel.

Muzikale groepsspellen en meevoelen met een ander

Onderzoekers van de University of Cambridge lieten basisschoolkinderen een schooljaar lang elke week muzikale groepsspellen doen. Aan het eind scoorden ze hoger op emotionele empathie, het meevoelen met een ander, dan aan het begin en dan kinderen in een controlegroep.

Ook dit is een kleine studie, volgens berichtgeving met 52 kinderen van 8 tot 11 jaar, en de onderzoekers noemen de uitkomst zelf voorlopig. Het ging om speciaal ontworpen spellen waarin kinderen op elkaar moesten reageren, niet om een gewone muziek- of dansles.

Wat kinderen zelf zeggen over hun club

Het Mulier Instituut interviewde 23 kinderen van 5 tot 16 jaar die via het Jeugdsportfonds of Jeugdcultuurfonds lid werden van een club. Bijna alle kinderen zeiden dat ze er sociaal iets van leerden, vooral samenwerken en nieuwe vrienden maken. Meerdere kinderen vertelden ook dat ze er hun emoties kwijt konden. Daarover lees je meer in gevoelens uiten met dans en muziek.

Opvallend: kinderen met individuele muziekles noemden samenwerken en vrienden maken niet. Het verschil tussen een groep en les in je eentje benoemen kinderen dus zelf. Het blijft wel een onderzoek naar ervaringen, geen effectmeting, en het fonds was zelf opdrachtgever.

Wat kun je dus wel verwachten van samen dansen?

Een groot overzicht van de OECD concludeerde dat er niet meer dan voorlopig bewijs is dat kunstlessen samenwerken, empathie en je verplaatsen in een ander verbeteren. Drama leek het meest veelbelovend. Wie je belooft dat dansles je kind socialer maakt, zegt dus meer dan het onderzoek laat zien.

Dat betekent niet dat samen dansen niets doet. Het betekent dat niemand het je kan beloven. Wat je wel ziet: in een dansles ben je elke week samen met andere kinderen bezig. Dat geeft steeds kansen om te oefenen met wachten, kijken naar een ander, samen bewegen en samen plezier maken.

Bij Dans bij Helga staan samen zijn en plezier maken voorop. Elk jaar dansen de leerlingen samen in de danspresentatie in het theater van CKC Zoetermeer, met hulp van ouders achter de schermen.

In de kleuterdans dansen kinderen bijvoorbeeld met z'n tweeën, en bij de combiles klassiek ballet en jazzdance staat samenwerking naast techniek en creativiteit op het programma. Waarom dans en muziek kinderen niet slimmer maken, maar wel waardevol zijn, lees je in maakt muziek of dans je kind slimmer?